|
فرهنگي، هنري، تاريخي
|

این گنبد هشت ضلعی تماما از سنگ است و عرض پی آن نیز در پایه به 3 متر می رسد. در هشت طرف آن هشت در بعرض 2متر قرار گرفته که اخیرا برای مستحکم ساختن بنا و جلوگیری از تخریب آن درگاهها را با سنگ مسدود کرده اند و فقط یکی را باز گذاشته اند. قسمت بالای گنبد از آجر ساخته شده است و معلوم نیست که آیا روی گنبد کاشی بوده یا نه! در داخل گنبد گچبری ها و تزئین کاریهایی وجود داشته که قسمت بالا ریخته و قسمت پائین را تخریب کرده است. از تاریخ بنا و منظور از ساختمان این گنبد مطلبی ذکر نشده! سِر پرسی سایکس در کتاب هشت سال در ایران می نویسد: از قبرستان که رد می شوید یک ساختمان هشت ظلعی سنگی خواهید دید که گنبدی به شکل دو هلال برآن قرار گرفته و قطر داخل آن 18 فوت و هر طرفی نیز 18 فوت و نوک آن آجری و پایان آن دایره می باشد. این محل را جبلیه می نامند و تنها ساختمان سنگی کرمان همین گنبد جبلیه است.
ایرانیان معتقدند که این محل مقبره یکی از زرتشتیان بوده و برخی نیز عقیده دارند که مزار سید محمد تباشیری است. ولی نسبت اخیر را در بعضی نقاط تکذیب می کنند. بدیهی است در زمانی که این قبرستان را ویران کرده اند سنگ این مقبره را برداشته اند و برای نمایی بکار برده اند برخی این گنبد را متعلق به سلجوقیان می دانند. ولی این ادعا درست نیست! از سبک معماری آن نیز استنباط می شود بنای یادشده مربوط به اواخر دوره ساسانی بوده که پس از آن تعمیر و مرمت شده است و یا اینکه پس از آن با الهام از معماری ساسانی بنا گردیده است.
متن برگرفته از: دانشنامه آزاد ویکی پدیا