روز تير از ماه تير سيزدهمين روز از تيرماه باستاني/10تير خورشيدي

(گاه شماري در ايران باستان)

      سيزدهمين روز در هر ماه ايرانيان باستان تير يا تشتر نام دارد. روايت است تشتر به باريدن باران كمك مي كند. در ماه تير هنگامي كه روز تير فرا مي رسد آن روز را جشن تيرگان مي نامند. تيرگان يكي از بزرگترين جشنهاي ايران باستان است.

     روايت است در زمان منوچهر شاه پيشدادي چون افراسياب توراني بر منوچهر پيروز شد و او را در طبرستان محاصره نمود طرفين حاضر به سازش شده و قرار بر اين شد از قله دماوند آرش، جوان دلير ايراني تيري به چله كمان نهد و تيري را پرتاب نمايد. اين تير در كنار رودخانه جيحون بر درختي نشست و مرز ايران و توران مشخص شد.

     داستان ديگري كه درباره جشن تيرگان آمده: آن است كه در زمان ساسانيان و پادشاهي فيروز هفت سال در ايران خشكسالي روي داد و در چنين روزي مردم روي به بيابان آوردند و با نيايش خود از پروردگار آرزوي باريدن باران كردند و پس از آن بارش باران شروع شد و به شادي آن در چنين روزي ايرانيان در يكديگر آب مي پاشند.

    آيين برگزاري اين جشن بدين گونه مي باشد كه چند روز پيش از جشن تيرگان تمام خانه را از درون و برون پاكيزه مي نمايند و صبح روز جشن همه آب تني نموده لباس نو مي پوشند. آنچه ويژگي اين جشن مي باشد تار نازكي از ابريشم هفت رنگ و سيم نازك و ظريفي بهم مي تابند كه به نام تير و باد مشهور است كه شايد نشانه رنگهاي رنگين كمان در آسمان معروف به تير و كمان آرش باشد. اين تار را در بامداد روز تير به مچ دست خود مي بندند و ده روز بعد در روز باد به هنگامي كه تير آرش بر درخت فرو مي نشيند به دشت يا بام خانه رفته، بند را باز كرده و با فرياد و بانگ شادماني، به باد مي سپرند.

     اين كردار كنايت و اشاره اي در بردارد از عمل آرش كمانگير كه تير را رها كرد و مرز ايران زمين معين شد و جنگ و ستيزي طولاني پايان يافت. به فرمان خداوند، باد- يا ايزد باد، تير را در آن مسافت دور برد. به همين جهت بر تمثيل اين رسم انجام مي شد كه باد آن بند را به ياد حادثه مذكور به دورها مي برد. به همين جهت است كه مبدا جشن را تير روز و پايان آن را بادروز قرار داده اند بر اين انديشه كه تير در روز باد پس از ده روز از حركت ايستاد.

جشن تيرگان بر شما شاد و فرخنده باد!